The Book of the O'Conor Don

[f. 31r]
[. . .]gair
[. . .]a dan
[. . .]a a lonnainn
[. . .]ig ón roimh
[. . .]g an truaghpeacach
[. . .]roidhe companta
[. . .]r croidhe caruimsí
[.] mhacaoimh maoidheas do tshlat
[.] fhir iomtnuidh a naois tead
A a ccluine me a mhacaoimh mna
Aoibhinn duit a dhuine boichd
A bean fuair an falachan
An tu maithne a fadluing dunn
Ab an aonuigh caraid de
Ag so an teaslan dá riribh
A fir treabhus an tuluigh
A duine chuireas an crann
An foltsa duit a de [a exp.]athar
A croinn ar ar thoirling dia
Ataid tri comhraic am ceann
A[a exp.]oidhidh mísi ag mathair dhe
Ata sinn ar slighe
Aithin me dod toide a eoin
Ar tfaosamh damh a dhe athar
An ollamh fos feis teamhrach
A teachdaire theid badh tuaidh
Ata sunn rolla na riogh
A eolcha chonaill cheolaigh
Ard do sgel a mic na cuach
A dhúin thios ata at enar
Atam incora re haodh
A bean fuair faill ar an bfeart
A braighe ata i tor londan
A leabhrain ainmnighter daodh
Ataim a ccas eidir da comhairle
As truagh sin a chu connachd
A bríain me guídhir eisd roinn
Anos ranug rioghachd maignidh
A teachdaire teid badh dheas
[f. 31v]
Biaidh athroínn ar inis fail
Beag nach ttanuig mo tearma
[Braon ré ndubadh diomga dhé canc.]
[Beannachd ort a floinn aidhne 165 canc.]
Bregtar bean re sed suirge
Braon ré ndubhadh diomga de
Beannachd ort a floinn aidhne
Bheith re dán dlighe ollamh
Brian o rúairc mo rogha leannan
Bréir oirbíre úaim go haodh
Beart chloithe ar éirinn éag ríogh
Bámur aghaidh a náth loich
Beurad breath na himreasan
Brathair don iochd an toinec
Beannachd uaim síar go heirinn
Beag liom mo bheandoct don bhás
                              C
Ca talamh duit a brathair
Ca síth don ceól do chúala
Corrach do chodlas areir
Chionuidh ca cion ro baoi dhuinn
Cia tu thú fein a macaoimh mná
Cia thu a macaoimh mna
Cionnas sin a fhir na mbrég
Clú nach caitir clú mhuire
Crann do chuir amach naoí nár
Ce gabhus manamain re a ais
Coróin eirionn ainm ui neill
Conall cuingidh cloinne neill
Ceart gac rí go réil
Conall coingidh clann néill
Cairbre eoghan eanna eimh
Congal chinn maghair maith ri
Cionnus tig éire gan aodh
Cía re cuirfinn sed suirge
Cuirfiod so ionnad a aodh
Cia ara bfuil thaire a eire
Coimhge criost fa coin cconnachd
Cían do cúairt a chu chonnachd
Cairt sithchana ag síol adhaimh
[f. 32r]
[. . .]og
[. . .]as dhásachd
[. . .]rnadh ar brian
[. . .]ntus a chathail
[. . .] éire a húain cumhadh
[. . .]na coimhne a chaisil chuirc
[. . .]ún do bhél a eoghain óig
Dia madh meisi badh rí reil
Deacair suan ar cneidh ccarad
Dia a naghaidh na hionmhuine
[A dhuine codlus go saimh exp.]
Do beirim seal re saobhnós

                              E

Esga ar nglanadh gras muire
Eisd rem fhaoisidin a iosa

Eisd rem fuighlibh a athair
Eseirge dar eirge dia
Eisdigh re conall calma
Enna dalta cairbre cruaidh
Earradh cumhadh um cruachain
[.]ach gan aradhain anfhearg
[.]isd re meagnach a fhir graidh

          F[earn[?] later hand]
Fuarus im maith o mnaoi
Fuaras tri tiodhlaicte o dia
Fuighioll beannachd brú mhuire
Fada atu an adhaigh mhanma
Frith an uainsí ar inis fáil
Fogus furtachd don tír túaidh
[f. 32v]
                              I
Iad fein cinneas ar cloinn neill
Iomda sgel maith ar muire
Iomda fath ag féirg an coimdhe
Iomga sochar ag siol néill
Ionmain taisí ata noire
Ionmuin an feart a bfuil brían
Iomda urruim ag ultaibh
Ionmuin sgribhinn sgaoilter sunn
Iomcair thathuirsí a aodh ruaidh
Iónnmus ollaimh onoir riogh
Ionmolta malairt bísígh
Iomda eagra ar íbh eathach
In deimin anos teachd don tarrerngire
Ionmhuin tigh re a ttusagus cul
Ionmhuin cómpan rocharus
Inmuin aisgidh fuair meisí
[later add.:] Iad fein cinneas ar cloinn neill
                              L

Lochrann soillsi ag síol ádhaimh [later: 44 no]
Leighios an bheatha bás de [later: 46 no]
La da raibh an tiompanach
Labhair leam a mhuire mathair
Líaigh mo chabhartha an croch naomh
Leasg an aghaidhsi ar eas ruadh
Leigfiod aodh dfear eirinn
Le heunmnaoí curthear clú ban
Leaba charad a corcuidh
Leath ré folla fuil uidhir
Luthgort fineamhna fil ír
Laimh dearg eirionn íb ethach
Leasaughter lib léine an ríogh
[f. 33r]
[. . .]a
[. . .]riogh
[. . .]cu connachd
[. . .]aronnaibh a bríain
[. . .]echus ar ínís céithleann
[. . .]g nach ttuigionn treisi a rígh [later: 261]
[. .]irg do cuaidh re ceird duthchaís
[. .]e fein ménbraidhsí ar aodh
Mór ata ar theaguscc flatha
Mor mo chuid do cumhaidh taidg
Mathair chogaidh críoch bhanbha
Maith an lochd airdrígh óige
Mairg is fíal tar éis cormaic
Maircc neach do ní deirbéile
Maidean duinn a ccill da lúadh
Mór an feidm deilb an dana
Mairg do chuaidh ré ceird duthcaís
Mo truaighe mar taid gaoidhil
Mo cean don loingsí tar lear
Mo beannochd mar dligim dheit
Maith gach ní ón easuiraidh
Mairg duine bhíos antuigseach
Mairg do beir gradh leatromach
Mór do níd daoíne díbh fein

                              N

Narab dia do beatha a báis
Ni mé bur naithne a aos graidh
Ni mair sén do gnath
Ni [mair s me bur exp.]
Neamhtinn an galar é an gradh
Ni cluinim sin a clairseach
[f. 33v]
Roinn briain ballaigh
Rannam re ceile a clann uilliam
Rogha na cloinne conall
Rob soraidh theachdra a aodh ruaidh
Rí con eirionn abhartach
Riú fein ís íngill ulltaigh

                              S
Slan agaibh a fhiora muman
Slan uaim don da aodhaire
Slan ar na marbhadh mac de
Speclair na cruinne an croch naomh
Seachd mbriathra an coimdhe san crann
Seachd ndealbha ar an spiorad naomh
Saoghalta sin a sháoghail
Slán fad lát a lamh [a exp.] aodh
Suirgeach sin a eire ógh
Seanoir cuilg cairt an bhurcaigh
Suirgeach me re mac dunnchaidh
Soraidh led ceile a caísil
Slan [agaibh above] a fir cumtha
Soraidh slan don oidhce aréir

                              T
Thiar tanic tus na seanma
Truagh do beatha a bean aréir
Tri garrtha as gnathach na duanaibh
Tinn leam do maoíth a máire
Tuar féirge foighíde de
Truagh do tosach a duine
Triur riogh tanic go teach nde
Tus na heagna omhan de
Tugadh mo coimhéad do coigear


14            A mhor cuimhnigh an cumann
15            A murchaidh fuirigh re cach
16            A teagh beag tiaghar a tteagh mhór
17            Anois diolam an deacmadh
24            Aisling do connarc o chianaibh
24           Abair riom a éire ógh
24            Aoídigh o cáis na crich féin
24            An tú arís a ráith teamhrac
24            Aisling ad chonnairc cormac
25            A theachdaire teid ar sliabh
26            Athfhás fhréime clann cartoigh
27            Ar íasachd fhuarus áongus
27            Anochd sgaoilid na sgola
27            A sionann bríain bhoruimhe
57            A sionann chuinn cheadcathaigh
79            A choigidh chaoin cairbre cruaidh
79            A eólcha eireann airde
79            An tú ar cead aithne a characc
85            An ail libh seancus shiol ccein
109          An tusa an bean do bhí sonn
111          An tú táinig go tadg dall
114          A mhic na meabhraigh éigsi
112          A sgribhionn luigheas tar lear
124          A fhir teid go fiadh bfuinigh
127          Anochd as úaignec eire
139          A bean do ní an truagh speacadh
155          A fhir do ní an téd
162          Aithreach damh mo dhiocoisge
165          A dhuine chodlus go sáimh
178          Aoibhinn duit duit a dhuine dhoill
179          A slaine ní flannagain
186          Aoibhinn sin a dhamhain duinn
200          [later add.:] A ogáin ón a ógáín
206          [later add.:] Aoidhe mo croidhe ceann briain
213          [later add.:] Ata sonn seannchus nac suaill
227         
228         
239          [later add.:] Biaidh athroinn ar inis fáil
229          [later add.:] Beir oirbhire uaim go haodh

176         
51            Cia re bfail[. . .]
                Connradh do ceang[. . .]
                Cia ré bfuil éire ag[. . .]
64            Creach gaoidhiol eg end[. . .]
97            Cred an tuamhansa ar fh[. . .]
165          Cuirfiod cumaoin ar chru thai[. . .]
246          Creud tarraigh treisí connachd
281          Cóir connochd ar cath laighean
284          Créd í an aitrisi ó áth cliat
361          Coir dhé eadram as uilliam
372          Cumhaidh íocas onoir ríogh
375          Cía do geubhainn go graine
381          Cia asine cairt ar crich neill
404          Cáit ar gabhadur gaoidhil
415          [later add.:] Cuir srian ream corp a coimd[e]
                              D
13            Do chuaidh mo shuil tar mo chuit
14            Da mbeith mbeanfainne a neirinn
25            Dleaghar muinntir ag mathair dhé
26            Do meallais misse a cholann
26            Dlighe a duine deanamh lóin
27            Diomhaoin gach dan achd dán dhe
27            Droíced na bpeactach páis dhé
61            Dia do beatha a mhic muire
104          Da cuireadh ar cloinn adhaimh
113          Deacair foghnamh do thoil da tigerna
134          Do geineadh ingean on umhla
141          Da roinn comhtrom ar crich neill
146          Dana an turas tríalltar sonn
157          Diomgach mé don macachd ríogh
161          Diol fuatha flaithis éirionn
165          Do baith tine tir chonaill
168          Do caitheadh aoíbhneas uladh
172          Do fechadh fulang gaoidheal
217          Deacair inreamh na hóige
222          Daoine saora síol ccolla
225          Dfior cogaidh comhuilter siothcain
226          Da t[changed from r]urnadh treisi ghaodhiol
103         

298          Fuar leam an adhuidhsi daodh
323          Fada re hurcoid éire
325          Fada leigtear eamhain naontugha
332          Fada o minntinn a hamharc
337          Fada o ceile clann pilib
357          Foraire uladh ar aodh
402          Foraoís na horchra íbh eathach
382          Fearonn cloidheamh crioch banba
409          Fada an raithesí romhuinn
415          Fuilngidh bur léan a leath cuinn
417          Fuirigh go foill a eire
420          Fa urraidh labras leac teamhrach
                Fód codarsna crioch bhanbha
                Fuarus iongnadh a fir cumainn
                Fiamhach liom turus torna
62            [later: Fior ainim don gáobhaigh an ghubach 334]
70         
                              G
71         
100          Glac a chompain comhairle [later add.: 43 no] 1
160          Gur mheala an tarmsa emuinn
163          Gabhaidh agam a aos rúin
281          Glac a chompain comhairle
327          Geall re maoinibh moladh de
405          Gabh comhairle a criosdaidhe
                Gradh fa thuairim tugas daodh
                Ga sealbh as fearr ar eas ruadh
25            Gearr go laibheora an lía fail
79            Gabh a briain liom fam lochtaibh
98            Gluais a theachdaire téid siar
102          Gur mheala an tarmsa a eamuinn
126          [later add.:] Gaoidel mealta no mac neill
197         


23 [no 390 pencil]          Liaigh mo[. . .]
59                        M
87            Mairg meallus muir[. . .]
132          Muin aitridhe damh a d[. . .]
138          Mairg do grios giolla pa[. . .]
153          Mairg iarrus iomlaoíd cáinte[. . .]
171          Mairg neach do ní derbéile[. . .]
188          Mairg do beir gradh leatromach
192          Mairg dúine bráithíos é fein
195          Mairg meallas muirn an tsaogail
197          Mochd roinn molta do mhuire
269          Marthaín duit a croch an coimde
313          Maithim durra dana achd día
377          Mo caomhna ar coig crechdaibh an tigerna
414          Mairg dar companach an cholann
421          Mairg [ni above] do uaill as óige
391          [Maith altaighim monoir 83 exp.]
                 Mairg bheirios diogha da deoin
                 Mairg nac diongndh dan do dhia
5              Me ar tfhaosamh a ogh
5              Mairg nach doirtionn a dhéra
26            Maith agus maithfidhear dhuit
60            Mairg danab soirbh an saoghal
67            Mo gheanar ceanglus cumann
170          Mhanam duit a dhe athar
218          Mairg danab oighreachd éire
221[later corrected to 229]  Maith do suidhiúghadh síol néill
230          Mor an luchd artraigh eire
244          Mo chean do teachd a clairseach
264          Maighean dioghla druim lighean
268          Mairg as braighe ar macraidh murbaigh
322          Maith an sealad fuair éire

214          Ni maireann oighre murchaidh
219          Naomhtha an obair iomradh de
226          Naoí roinn do rinneas do triur
228          Naomhta ceardca míc muíre
238          Na dean díomus a dhuíne
[later: 261]           Ni maith altoighim monoir
267          Ni diol gradha gleann na ndeor
272          Ni rí fire achd flaith nimhe
301          Ni tríall corrach as corr daodh
347          Na tri cuinn ar sliochd an ruiadh
314[later corrected to 319]      Ni comhtrom cogadh banba
354          Nir iomchair míse me fein
358          Ni téid caimheamh a ccloinn tail
368          Ni deireadh danbuain eireann
373          Na diult mionmuine fhelim
402          Neamhciontach missi a mic taidg
407          Néll mna sithe sunn aréir
411          Ni taobhta damhsa riom fein
413          Ni saimh iachdadh an aoibhnis
417          Na bi dom buaidhreadh a bean
418          Nodluic do cumar don craoibh
419
419                               O
422         Olc an connradh a clann adhaimh
                Osgail romham a peadair
                Olc iocar ar luach leighis
                Ort do seiseachd a tsaoghail
13            Or na mban bainceann nimhe
24            On aird tuaith tig an cabhair
25            O dia dealbhtar gach oige

25
26

28            Teasda e[. . .]
29            Trugh liom maire[. . .]
159          Togaibh eadrud i[o exp.]s[. . .]
179          Turnamh dochaís dith m[. . .]
227          Truagh do cor a croidhe tim[. . .]
262          Tuile ar traghadh tren gaoid[. . .]
                Thaire riomsa a rí o nuidhir
                Teasda eascara an fiadhaidh
18            Teallach féile fir manach
25            Tabhraidh cugum cruit mo riogh
57            Tainic an croibhdearg go cruachain
66            Tomhais mhuir cruachan ccluain fraoich
74            Taire riot a riocaird óig
109          Triall a reacaire reac mfhuíghle
116          T[da exp.]ugadh oirne easbaidh mhór
215          Tanag aghaidh go heas caoille
219          Tri coroine a cairt seamuis
344          Tairnic éigsi fhuinn gaoidhiol
356          Taire a cumtha red comhradh
363          Tugas gradh don fhuath
408          Truagh do bhruid a bean
419
                             U
              Uasal feranntus feargail
15          Uadha fein do fhás íosa
24          Uasal an tainm eóin bruinne
26          Uaignec sin a cenn aodha
42          Uaignec sin a cinn choradh
54          Uaisle cinidh clann tsuibhne
75
78
79           [later:] Ag soth an tsuím uile.i
105                            378
                 [pencil: 382 dánta ar fad]


277
289
289
293
294
296
299
316
330
351
364
370
371
375
375
383
384
394
396
400
401
403
409
410
413
416
416
416
417
418
419
420
77
143
157


176
284








[. . .]
3[. . .]
33[. . .]
351
360
367
379
412
[. . .]

24
25
62
75
81
89
106
109
115
119
122
130
184
184
190
209
239
253
256
258
279
294


246
248
[250 stained, repeated in later hand]
252
259
271
273
340
342
352
355
366
393
405
414





230
26
43
68
123
152
241
283
285
342
392
151










25
27
48
63
64
69
72
76
76

86
88
9[. . .]
9[. . .]
[. . .]
[. . .]
[. . .]
12[.]
128
133
140
173
174
201
202

27
53
27
74
78
83
89
90
136
183
206
270
297
345
377
395
400
417
418
420
149


7 [later: .47.]
77
80
117
121
144
338










[. . .]
23[.]
243
298
314
315
34[.]
35[.]
368
389
406
40[.]
41[.]
42[.]
42[.]


15
73
77
225
30[.]
38[.]